Phối cảnh tuyến Metro Bến Thành – Thủ Thiêm đi ngầm dưới đường Mai Chí Thọ. Ảnh: THACO

Chỉ đạo được nêu trong thông báo kết luận của Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Xuân Cường tại cuộc họp về tiến độ Metro số 2 (đoạn Bến Thành – Thủ Thiêm) và tuyến đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành. Lãnh đạo thành phố nhấn mạnh hai dự án này có ý nghĩa đặc biệt trong việc hình thành hệ thống giao thông đường sắt đô thị đồng bộ, hiện đại; đồng thời là mắt xích then chốt trong liên kết vùng giữa TP.HCM và Đồng Nai.

Theo định hướng, khi Metro số 2 được kéo dài đến Thủ Thiêm và kết nối với tuyến Thủ Thiêm -Long Thành, thành phố sẽ hình thành một trục vận tải công cộng hiện đại, nối sân bay Tân Sơn Nhất – trung tâm TP.HCM- sân bay Long Thành. Đây được xem là cấu phần quan trọng để nâng cao năng lực vận tải công cộng, giảm áp lực giao thông cửa ngõ phía Đông và gia tăng khả năng kết nối liên vùng trong giai đoạn tới.

Tuyến metro Bến Thành – Thủ Thiêm dài khoảng 5,58 km, gồm 6 ga ngầm, đi theo đường Hàm Nghi, vượt sông Sài Gòn, sau đó theo trục Mai Chí Thọ và kết thúc tại ga Thủ Thiêm. Tổng mức đầu tư sơ bộ ước tính khoảng 33.000 tỷ đồng. Đây là một trong ba phân đoạn của tuyến Metro số 2 có tổng chiều dài hơn 62 km, kết nối Khu đô thị mới Thủ Thiêm với Khu đô thị Tây Bắc Củ Chi.

Trước đó, ngày 15.1.2026, đoạn Metro số 2 (Bến Thành-Tham Lương) dài gần 11,27 km, tổng vốn đầu tư hơn 55.000 tỷ đồng đã được khởi công, dự kiến hoàn thành vào năm 2030. Đoạn từ Tham Lương đi Khu đô thị Tây Bắc Củ Chi sẽ được đầu tư sau năm 2030. Trong tổng thể này, nhánh Bến Thành – Thủ Thiêm giữ vai trò kết nối khu lõi trung tâm hiện hữu với đô thị mới phía Đông, đồng thời tạo điểm giao với tuyến Thủ Thiêm- Long Thành.

Các đại biểu thực hiện nghi thức khởi công dự án xây dựng tuyến tàu điện ngầm số 2 (Bến Thành – Tham Lương) sáng 15.1. Ảnh: H.T

Để bảo đảm mốc khởi công trước 20.4, lãnh đạo TP.HCM yêu cầu các sở, ngành khẩn trương huy động tối đa nguồn lực, xác định đây là dự án trọng điểm, có tính cấp bách. Trên cơ sở Nghị quyết 188 và Nghị định 257/2025 của Chính phủ về đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), thành phố sẽ vận dụng tối đa các cơ chế, chính sách đặc thù theo thẩm quyền nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai.

Thành phố thống nhất chủ trương thành lập Hội đồng thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi dự án metro Bến Thành – Thủ Thiêm. Các sở, ngành, địa phương phải cử lãnh đạo tham gia, gửi danh sách về Sở Tài chính tổng hợp trước ngày 1.3. Sở Tài chính đồng thời được giao tham mưu lựa chọn đơn vị tư vấn thẩm tra theo quy định về đấu thầu, hoàn thành trước ngày 5.3.

Sở Xây dựng chủ trì xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết, bảo đảm mục tiêu khởi công đúng tiến độ, với yêu cầu xác định rõ “6 rõ”: người thực hiện, nhiệm vụ, thời gian, trách nhiệm, sản phẩm và thẩm quyền. Cùng với đó, Sở Quy hoạch – Kiến trúc chịu trách nhiệm thẩm định phương án tuyến, vị trí công trình, quy mô nhà ga, đặc biệt lưu ý các điểm kết nối với mạng lưới metro hiện hữu tại khu vực Thủ Thiêm; đồng thời tổ chức lấy ý kiến cộng đồng và các tổ chức liên quan để bảo đảm tính khả thi khi vận hành.

Về phương thức đầu tư, Công ty Cổ phần Tập đoàn Trường Hải (THACO) đã được giao nghiên cứu, lập báo cáo nghiên cứu khả thi và đề xuất đầu tư dự án theo mô hình PPP. Phương án được đề xuất là hợp đồng BT (xây dựng – chuyển giao), thanh toán bằng quỹ đất phát triển đô thị theo mô hình TOD dọc tuyến và phần diện tích đất tối ưu tại khu vực depot. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao rà soát các quy định liên quan đến phương án hợp đồng BT, bao gồm hình thức thanh toán bằng quỹ đất hoặc kết hợp ngân sách, bảo đảm phù hợp quy định.

Song song với metro Bến Thành – Thủ Thiêm, tuyến đường sắt đô thị Thủ Thiêm – Long Thành dài khoảng 42 km, quy mô 20 ga và 1 depot, điểm đầu tại ga Thủ Thiêm (phường An Khánh, TP.HCM), điểm cuối tại sân bay Long Thành (Đồng Nai), cũng đang được nghiên cứu. Sở Tài chính được giao tham mưu, đề xuất giao đơn vị tổ chức lập báo cáo nghiên cứu khả thi, khẩn trương trình UBND TP.HCM.

Việc đồng thời thúc đẩy hai tuyến đường sắt này cho thấy quyết tâm của thành phố trong việc hoàn thành các tuyến trước năm 2030 – nhiệm vụ được xác định là trọng tâm. Nếu đúng tiến độ, metro Bến Thành – Thủ Thiêm sẽ không chỉ là một đoạn tuyến 5,58 km, mà là mắt xích mở đường cho hành lang vận tải công cộng kết nối hai sân bay lớn nhất phía Nam với trung tâm đô thị đông dân nhất cả nước.